Gepubliceerd op: vr, sep 5th, 2014

Nederlandse media: geen aandacht voor gevangen Franse journalisten?

Op 6 augustus kwam het nieuws naar buiten dat twee Franse journalisten die in dienst van een productiemaatschappij bezig waren met het maken van een documentaire voor Duits-Franse televisiezender Arte, gearresteerd waren in de hooglanden van West-Papoea. Het duo zit nog steeds vast in afwachting van hun proces in Jayapura. Maar wat verbaast, er is geen enkele melding door gemaakt door de grote Nederlandse media. Zowel de gedrukte als de digitale media hebben dit bericht niet overgenomen. Natuurlijk was het een heftige zomer voor wat het nieuws betreft. Met betrekking tot de berichtgeving over Indonesië zou nog aangenomen kunnen worden dat naast de presidentsverkiezingen en de nasleep daarvan, er simpelweg geen ruimte meer was om aandacht te geven aan enig ander nieuws uit Indonesië, zoals opvallende arrestaties van westerlingen.

franse_journalistenMaar niets blijkt minder waar te zijn: Ten eerste was er aandacht voor de arrestatie van de Canadees Neil Bantleton die er van verdacht wordt om samen met een Indonesische collega kleuters seksueel te hebben misbruikt op een internationale eliteschool in Jakarta. Wat tevens de Nederlandse media haalde was het nieuws rondom de Australische mediagenieke Shappelle Corby. Volgens velen werd Corby in 2005 onterecht veroordeeld tot twintig jaar cel voor de smokkel van marihuana naar Bali en het nieuws deze zomer was dat Corby op proefverlof mocht maar Indonesië niet mag verlaten. En ten slotte was er ook nog Nederlandse aandacht voor een ander tamelijk bizar verhaal uit Bali; dit van de Amerikaanse tiener Heather Mack die samen met haar vriendje er van wordt verdacht haar moeder te hebben vermoord en haar stoffelijk overschot vervolgens in een reiskoffer te hebben verstopt. Het laatste nieuws over deze zaak meldt dat de Amerikaanse tiener ook nog zwanger blijkt te zijn.

Ondertussen wordt men in West  geconfronteerd met de zoveelste gruwelijke moord op een bekende Papoea-leider. Martinus Yohame. Sinds 20 augustus werd Yohame vermist. Zijn in een zak verpakte lichaam is op 26 augustus door een visser uit zee gehaald op een eiland nabij Sorong. Dit nieuws heeft de Nederlandse media niet gehaald wat vaker het geval is als het West  betreft. Maar dat de arrestaties van het Franse koppel Thomas Dandois en Valentine Bourrat de Nederlandse media niet haalt valt moeilijker te verklaren. Het verhaal moet bekend klinken omdat in 2009 vier Nederlandse journalisten in West Papoea werden gearresteerd toen ze verslag deden van een betoging in Jayapura. Deze Nederlanders waren snel na hun arrestatie weer op vrije voeten. In het geval van twee Franse journalisten is dat niet het geval, zij worden daadwerkelijk vervolgd wat grote gevolgen kan hebben voor het werk van buitenlandse journalisten in Indonesië. Bovendien is de achtergrond van de arrestaties ook zeer het vermelden waard.

Thomas Dandois is een van Frankrijks meest ervaren oorlogsverslaggevers die al vele brandhaarden in de wereld heeft bezocht. Het is ook niet de eerste keer dat hij als gevolg van het maken van een documentaire voor Arte in een gevangenis is beland. In december 2007 werd hij samen met twee collega’s opgepakt in het Noord-Afrikaanse Niger en werd beschuldigd van het beramen van een aanslag op de veiligheid van de staat, waarvoor men in Niger de doodstraf opgelegd kan krijgen. In november 2007 hadden de autoriteiten in Niger het gehele noorden van het land tot verboden gebied verklaard voor buitenlandse journalisten en hulporganisaties door er de noodtoestand uit te roepen in de strijd van de regering tegen de opstand van de Toeareg. Om toch toegang te verkrijgen had Dandois een visum aangevraagd om verslag te doen van de vogelgriep in het zuiden van het land om vervolgens op deze wijze daarna clandestien naar het noorden af te reizen. Na een maand diplomatiek getouwtrek tussen Frankrijk en Niger, werd hij gelukkig eind januari 2008 het land uitgezet. Thomas Dandois had dus al een zekere reputatie voordat hij naar West-Papoea afreisde.

De andere gevangene, Valentine Bourrat is een jonge journalist en fotograaf, die de dochter is van Patrick Bourrat, een bekende France verslaggever in oorlogsgebieden die per ongeluk in 2002 werd aangereden door een Amerikaanse tank tijdens oefeningen in Koeweit. Problematisch voor Valentine Bourrat is echter dat ze in 2011 als vrijwilligsters werkte voor de Franse overheid in Tel Aviv. De reisdocumenten waarmee ze in West-Papoea verblijft geven er blijk van dat ze eerder voor Franse overheid in Israël actief is geweest. Dat heeft gezorgd voor allerlei verdachtmakingen en complottheorieën van Indonesische kant dat Israël achter wapenleveranties aan de Papoea-verzetsbeweging zit.

Hun arrestatie is ook om andere redenen nieuwswaardig. Thomas Dandois en Valentine Bourrat werden gearresteerd op 6 augustus en zitten nog steeds vast in afwachting van hun proces. Normaliter is de Indonesische vreemdelingenpolitie altijd vrij snel met het uitzetten van ongewenste buitenlandse journalisten, maar dit keer niet. Beide journalisten werden gearresteerd samen met drie andere personen die volgens de politie deel uit maakten van de verzetsbeweging TPNPB. De politie heeft beweert dat de Franse journalisten aanwezig waren bij de uitwisseling van munitie door verzetsstrijders en om die reden moesten worden gearresteerd. Echter er bestaat ook een andere versie van het verhaal dat naar buiten is gebracht door de Australische journalist Nick Chesterfield van West  Media Alerts, die vanuit Australië contact onderhield met de Franse journalisten in West . Volgens Chesterfield, waren Dandois en Bourrat bezig om in de hooglanden getuigenissen te verkrijgen van Papoea’s die verklaarden dat leden van de Indonesische strijdkrachten en de politie stelselmatig wapens en munitie verkopen aan de inheemse bevolking.

Pas later bleek dat de Fransen gearresteerd waren samen met twee lokale mensenrechtactivisten, die inmiddels weer in vrijheid zijn gesteld. Even daarvoor hadden ze een lokale Papoea-leider Areki Wanibo thuis bezocht om informatie in te winnen voor hun documentaire. Na de arrestatie van de Fransen, werd ook Wanibo samen met twee andere Papoea’s thuis opgepakt door de politie. Wat zich nu werkelijk in de Hooglanden heeft afgespeeld en op welke wijze deze twee journalisten hier bij betrokken zijn geweest blijft dus in nevelen gehuld.

De Fransen zitten inmiddels in vreemdelingendetentie bij de regionale politie in Jayapura. Wanibo zit nog steeds in detentie in de hooglanden en wordt vermoedelijk vervolgd voor hoogverraad en hangt zware straffen boven zijn hoofd. Bronnen spreken elkaar tegen of de twee journalisten ook vervolgd voor misdrijven tegen de veiligheid van de staat. Het is inmiddels wel duidelijk dat de Fransen een probleem hebben met hun visa.  Verschillende nieuwssites melden dat het duo daarom het risico loopt op vijf jaar gevangenis straf en een boete van maximaal 500 miljoen Rupiah (rond de 32.600 euro).

Artikel 122 van de Indonesische Immigratiewet bevat inderdaad zo’n forse strafbepaling voor een buitenlander die opzettelijk misbruik maakt van zijn visum om andere activiteiten te ontplooien dan waar voor het visum verleend is. Journalisten zijn namelijk formeel verplicht om een zogenaamd journalisten-visum aan te vragen om hun werk te kunnen doen in Indonesië. Dit visum wordt vaak afgewezen, onnodig vertraagd en leidt uiteindelijk ertoe dat journalisten constant geschaduwd worden door de autoriteiten waardoor het journalistieke werk onmogelijk wordt gemaakt. Een journalisten visum met een bezoek aan West-Papoea is praktisch gezien uitgesloten. De Indonesische autoriteiten moeten zich er daarom wel ondertussen van bewust zijn dat westerse journalisten met een toeristenvisum het land binnen komen en weer verlaten om verslag te doen, bijvoorbeeld met een eenvoudig te verkrijgen ‘visa on arrival’ op een van de internationale luchthavens in Indonesië.

De praktijk is dat op het moment dat blijkt dat er journalistiek onderzoek gedaan wordt naar zaken die de autoriteiten niet bevallen, er altijd de mogelijkheid bestaat om de buitenlandse journalisten het land uit te zetten op grond dat men niet over de ‘juiste’ papieren beschikt. Tot vervolging op basis van artikel 122 van de Immigratiewet komt het eigenlijk nooit, snelle deportatie en het plaatsen van de journalisten op een zwarte lijst voor een visum is eigenlijk de gebruikelijke methode.  Als Dandois en Bourrat daadwerkelijk door de Indonesische rechtbank worden veroordeeld tot een gevangenisstraf voor het schenden van de voorwaarden van hun visa, dan is dit een opvallende trendbreuk met vrij grote consequenties voor iedereen die in de toekomst voor Indonesië een visum bemachtigd. Dit feit zou op zich al nieuwswaardig zijn. Echter het zou kunnen dat de Indonesische autoriteiten slechts tijd rekken met deze rechtsgang en dat op de achtergrond wellicht intensieve diplomatieke onderhandelingen met Frankrijk plaats vinden. Thomas Dandois maakt het spijtig genoeg allemaal voor de tweede keer in zijn carrière mee.

Sinds hun arrestatie heeft de zaak van Thomas Dandois en Valentine Bourrat de nodige aandacht gekregen van voornamelijk de Franse en Australische media. De keuze die Nederlandse media maakt om het ene bericht wel over te nemen en het andere bericht niet is erg raadselachtig. De ontwikkelingen rondom de al eerder genoemde zaak Shappelle Corby is door heel veel digitale en gedrukte media in Nederland overgenomen. Het gaat weliswaar over een westerse toerist tot een zeer lange gevangenisstraf is veroordeeld op Bali waar ook veel Nederlanders komen, maar in essentie is dit een zaak die voornamelijk slechts in Australië afgelopen jaren tot veel media-aandacht leidde. Hopelijk zal een eventuele veroordeling of deportatie van Dandois en Bourrat niet geheel voorbijgaan aan de Nederlandse media. Mocht dit toch het geval zijn, dan moeten we toch voorzichtig stellen dat er iets grondig misgaat met de Nederlandse berichtgeving over nieuws uit dit deel van de wereld.

Leave a comment | Uw commentaar

Nederlandse media: geen aandacht voor gevangen Franse journalisten?