Gepubliceerd op: di, jun 17th, 2014

Vrije nieuwsgaring in West-Papoea

Volgens de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties zijn in de afgelopen tweeëntwintig jaar 1055 journalisten omgekomen. Dat is een zorgelijk aantal, maar nog opvallender is dat het merendeel van die journalisten niet is omgekomen door een verdwaalde kogel of omdat ze zich in andere gevaarlijke omstandigheden bevonden, maar gericht zijn vermoord omdat ze hun werk deden. Weinig van deze zaken worden onderzocht en in negentig procent van de gevallen wordt er niemand vervolgd. Vrije nieuwsgaring door journalisten is onderdeel van het recht op vrije meningsuiting zoals verankerd is in artikel 19 van het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR).

afbeelding: tmblr

afbeelding: tmblr

De veiligheid van journalisten is dit jaar een van de hoofdthema’s van de 26e vergadering van de VN Mensenrechtenraad die deze maand bijeen is gekomen in Genève. De leden van de Mensenrechtenraad onderkennen dit enorme probleem maar het is niet de plek waar staten snel aan ‘naming and shaming’ zullen doen. Echter de gebieden waar journalisten het werk onmogelijk wordt gemaakt en waar ze een groot risico lopen zijn absoluut bekend.

Bedreiging van journalisten
West Papoea is een van die gebieden: Toegang voor buitenlandse journalisten is er al lange tijd zeer beperkt en als buitenlandse journalisten dan toch worden binnen gelaten worden ze strak in de gaten gehouden door de Indonesische autoriteiten. Lokale journalisten worden geconfronteerd met bedreigingen, intimidaties, geweld en arrestaties door de Indonesische veiligheidsdiensten. Maar wat ook buitengewoon ernstig is gebleken is dat journalisten in West Papoea geïnfiltreerd zijn door de veiligheidsdiensten, waardoor ze minder snel vertrouwd worden en ook sneller gevaar zijn gaan lopen.

In 2010 lekte een intern document uit van de speciale politie-eenheid Kopassus, een eenheid die een zeer beruchte reputatie heeft als het gaat om het schenden van mensenrechten, uit dat document bleek dat zeker twaalf journalisten op dat moment werkzaam waren als geheim agent. Volgens de Alliance of Independent Journalists (AIJ) is er de afgelopen jaren een geleidelijke toename geweest van incidenten tegen journalisten. Daarbij komt ook nog dat het recht op vreedzame vergadering, wat gegarandeerd wordt door artikel 21 van de IVBPR, door de Indonesische autoriteiten in West-Papoea vele malen op grove wijze geschonden is. Demonstraties door de lokale bevolking zijn meerdere malen met harde hand de kop ingedrukt. En voornamelijk journalisten die van deze demonstraties verslag willen doen lopen het risico het slachtoffer te worden van intimidaties en geweld. Journalisten in West-Papua lopen dus ontzettend veel gevaar.

EU steun ter discussie
In Genève is men hiervan zich zeker bewust. In juni 2013 riep de VN Mensenrechtenraad Indonesië op om de beperkingen op het recht van vrije meningsuiting in West Papoea op te heffen. Daar lijkt echter helemaal niets van terecht te komen. Eerder dit jaar vond in het Europees Parlement een hoorzitting plaats over de schendingen van mensenrechten in West Papoea. De EU stond op het punt een belangrijk handelsakkoord te sluiten met Indonesië, een verdrag dat inmiddels ook is door beide partijen is ondertekend. Maar deze hoorzitting heeft een en ander wel duidelijk gemaakt; in Brussel is men zich er nu ten volle bewust zijn dat de situatie in West Papoea onveranderd schrijnend blijft is. En zonder vrije en onafhankelijke journalistiek weet men in Europa niet eens goed hoe ernstig de situatie is, of wat er nu werkelijk in dat enorme onherbergzame en uitgestrekte West Papua gaande is. West-Papoea blijft nu waarschijnlijk het grootste pijnpunt in de relatie tussen de Europese Unie en Indonesië.

Indonesië en de Mensenrechtenraad
De bescherming van journalisten heeft voor de Mensenrechtenraad nu de aandacht en daarom zou West Papoea ook de volle aandacht moeten hebben van de Verenigde Naties. Een coalitie van verschillende organisaties die zich inzetten voor de bescherming van mensenrechten in Indonesië en West Papoea organiseerden daarom afgelopen donderdag een side-event over het recht op de vrijheid IVBPRvan meningsuiting en van vereniging. Dit om de aanwezigen bij de VN Mensenrechtenraad in het Palais des Nations in Geneve te informeren over West-Papoea. Het is terug te zien op http://www.ustream.tv/recorded/48693062  al laat de geluidskwaliteit wat te wensen over.

De aanbevelingen die deze coalitie doet aan de Indonesische regering zijn op het eerste gezicht zeer redelijke eisen bij wat men kan verwachten van een staat die verdragspartij is bij de IVBPR. Indonesië zou vaart moeten maken met het aanpassen van de strafwetten zodat ze in overeenstemming zijn met mensenrechtenverdragen. De Veiligheidstroepen zouden beter moeten worden getraind zodat fundamentele mensenrechten worden gewaarborgd. Er zou een ingrijpende wijziging moeten komen zodat het recht op vrije meningsuiting kan worden uitgeoefend en zodat politieke gevangenen onvoorwaardelijk worden vrijgelaten. En als laatste zou Indonesië zijn beloften moeten nakomen om de Speciale Rapporteur van de VN voor de vrijheid van meningsuiting te ontvangen en om het land open stellen voor de buitenwereld.

Recht op vrije nieuwsgaring
De druk op Indonesië om West-Papoea niet meer te isoleren van de rest van het land en van de rest van de wereld neemt steeds verder toe. Het is niet waarschijnlijk dat Indonesië in staat zal zijn om het meest oostelijke deel van de archipel gesloten te houden voor de ogen van de wereld, terwijl Indonesië zelf in hoog tempo economisch ontwikkeld. Dat moet men in Indonesië ondertussen ook gaan beseffen. Echter tot nu toe, verandert er maar weinig, de mensenrechten in West-Papoea lijken er zelfs sterk op achteruit te gaan. Er is maar een conclusie mogelijk voor de halsstarrigheid van Indonesië om West-Papoea blijvend te isoleren, terwijl dit op lange termijn zeer waarschijnlijk niet meer vol te houden is; Indonesië heeft te veel te verbergen.

Vrije en onafhankelijk journalistiek in West-Papoea zou wel eens kunnen betekenen dat de beerput wagenwijd opengaat. Daarom verdienen de twee Nederlandse journalisten die reportages voor de Correspondent maakten in het grensgebied tussen West Papoea en Papoea Nieuw Guinea alle lof. Het moet niet zonder risico geweest zijn. Maar het toont Nederland en de wereld op zijn minst iets van wat er gaande is in West Papua. Het toont ons straatarme vluchtelingen in een vervuild oerwoud die honger lijden maar die ondanks alle ellende evengoed de strijd aan willen gaan met de Indonesische strijdkrachten. Maar dat is wel de werkelijkheid die ons getoond wordt dankzij het werk van dappere journalisten

Een kentering is gaande
De VN Mensenrechtenraad zou Indonesië bij de volgende rapportage wederom kunnen oproepen om de restricties op de vrijheid van meningsuiting in West Papoea op te heffen en wellicht in navolging van de hierboven besproken coalitie van mensenrechtenorganisaties Indonesië kunnen oproepen om de veiligheid van journalisten te garanderen en West-Papoea open te stellen voor buitenlandse journalisten. De druk op Indonesië om buitenlandse journalisten en onafhankelijke waarnemers toe te laten tot West-Papoea zal in ieder geval van alle kanten blijven toenemen. Hoe meer buitenlandse journalisten West-Papoea bezoeken, hoe meer er zullen volgen. Lokale journalisten in West-Papoea zullen mondiger worden als dat in de rest van Indonesië ook het geval is.

Hoe de civiele en militaire machthebbers in Indonesië om zullen gaan met deze toenemende druk is moeilijk te voorspellen. Tot nu toe wordt er vooral tijd gerekt, maar ook in die kringen van de Indonesische elite zou je eigenlijk wel verwachten dat het besef moet zijn doorgedrongen dat de status-quo in West-Papoea verleden tijd is. Er is een kentering gaande. Ik hoop van harte dat de Nederlandse media het voorbeeld van de Correspondent zal volgen, in Nederland is er te lang over West-Papoea gezwegen. Zoals Gorbatsjov zei, tegen de halsstarrige DDR-leiding die niet wilde weten dat er verandering op komst was  “Wie te laat komt, wordt gestraft door het leven.”

Voor de recente West Papoea artikelen van De Correspondent zie ook HIER en HIER.

 

====================

Over de auteur:
Mr. Swen Meereboer (1982) is jurist gespecialiseerd in het Internationaal en Europees recht. Al tijdens zijn studie aan de Universiteit van Amsterdam heeft hij een bijzondere interesse ontwikkeld voor West-Papoea en met name voor de nog steeds voortdurende maar luidkeels verzwegen schendingen van fundamentele mensenrechten en het recht op zelfbeschikking van de Papoea’s. Zijn artikelen op deze website schrijft hij geheel op persoonlijke titel.

Leave a comment | Uw commentaar

Vrije nieuwsgaring in West-Papoea